Chmiel-Chrzanowska M., Fetner R. 2024. Are you those folks from across the sea? Biochemical analysis of human remains from the Roman Iron Age site in Grzybnica (Poland), „Praehistorische Zeitschrift”
Kręgi kamienne ku
ltury wielbarskiej, takie jak te znajdujące się w Grzybnicy, od dawna budzą zainteresowanie badaczy, którzy debatują nad ich funkcją i znaczeniem. Celem przedstawionego badania jest określenie pochodzenia i gospodarki ludności pochowanej przy kręgach kamiennych w Grzybnicy, co może pomóc w zrozumieniu roli tych miejsc w społecznościach kultury wielbarskiej. Do analizy wykorzystano szczątki ludzkie pochodzące z cmentarzyska w Grzybnicy, województwo zachodniopomorskie, Polska. Przeprowadzono datowanie radiowęglowe pięciu próbek, badanie proporcji izotopów trwałych węgla i azotu w dwóch próbkach, a także analizę izotopów strontu w 20 próbkach ludzkich szczątków ciałopalnych oraz 12 próbkach roślinnych. Datowanie radiowęglowe potwierdziło wcześniejsze datowanie stanowiska na okres między około 80 a 260 rokiem n.e. Badania diety wskazały, że pochowani tutaj osobnicy regularnie konsumowali proso (średnia δ13C = –17.8) oraz białko zwierzęce (średnia δ15N = 9.5). Dieta ta wpisuje się w zmienność opisaną dla stanowiska kultury wielbarskiej w Rogowie. Analiza proporcji izotopów strontu ujawniła duże zróżnicowanie między doliną rzeczną (0.7157–0.7264) a sąsiadującą z nią wysoczyzną (0.7109– 0.7138). Wartości izotopowe u ludzi były homogeniczne, mieszcząc się w przedziale 0.7113–0.7130. Zmienność wartości obserwowanych u ludzi koresponduje z wartościami notowanymi na wysoczyźnie. Wyniki wskazują, że grupa osób pochowanych w Grzybnicy była małą społecznością, która zdobywała pożywienie na wysoczyźnie. Możliwe, że społeczność ta była zaangażowana w opiekę nad kręgami kamiennymi, a same kręgi mogły być miejscem zgromadzeń lokalnych społeczności. Należy jednak zaznaczyć, że przebadano jedynie około 20 % grobów znalezionych na stanowisku. Brak migrantów może wynikać z niskiej mobilności tej grupy lub ograniczeń metodycznych związanych z postglacjalnym charakterem podłoża geologicznego. Alternatywnie, może to być również wynikiem ograniczeń związanych z badaniem szczątków ciałopalnych, które pozwalają na rekonstrukcję zdarzeń z okresu jedynie około 10 lat wstecz.
Słowa kluczowe: kultura wielbarska, izotopy, dieta, pochodzenie, okres wpływów rzymskich, Polska
DOI: https://doi.org/10.1515/pz-2024-2035
